به گزارش روابط عمومی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا)، این مرکز با همکاری گروه افکار عمومی انجمن جامعه‌شناسی ایران نشست تخصصی  «زیست‌بوم دیجیتال ایرانیان؛ یافته‌های یک نظرسنجی» را برگزار کرد. 

مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران در فاصله زمانی 25 تا 31 خردادماه به سفارش وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، یک نظرسنجی ملی با عنوان «سنجش نگرش کاربران اینترنت در خصوص شبکه‌های اجتماعی و فناوری‌های ارتباطی» میان 4060 نفر از کاربران اینترنت به شیوه مصاحبه حضوری انجام داده است که این تعداد کاربران از بین 4545 نفر از افراد بالای 15 سال ساکن در مناطق شهری و روستایی کشور انتخاب شده ست یعنی طبق نتایج نظرسنجی، می‌توان گفت89.3 درصد مردم (4060 نفر) از اینترنت استفاده می‌کنند و 10.7 درصد استفاده نمی‌کنند. یافته‌های زیر مربوط به کاربران اینترنت است:

 از نظر مدت زمان استفاده از اینترنت 22.6 درصد روزانه 1 ساعت و کمتر، 19 درصد بین 1 تا 3 ساعت، 24.7 درصد 3 تا 5 ساعت و 32.4 درصد 5 ساعت و بیشتر از اینترنت استفاده می‌کنند. به طور متوسط مدت زمان استفاده روزانه کاربران از اینترنت برابر با 4 ساعت و 3 دقیقه است.

در خصوص مدت زمان استفاده کاربران اینترنت از شبکه‌های اجتماعی داخلی و خارجی، 25.2 درصد 1 ساعت و کمتر و 16.2 درصد بین 1 تا 3 ساعت، 14.8 درصد بین 3 تا 5 ساعت و 13.9 درصد 5 ساعت و بیشتر در روز از شبکه‌های اجتماعی خارجی استفاده می‌کنند.لازم به ذکر است که 28.4 درصد کاربران اینترنت اصلا از شبکه‌های اجتماعی خارجی استفاده نمی‌کنند. میانگین مدت زمان استفاده روزانه کاربران از شبکه‌های اجتماعی خارجی 2 ساعت و 5 دقیقه است. همچنین نتایج بررسی مدت زمان استفاه از شبکه‌های اجتماعی داخلی به صورت است که 43.2 درصد کاربران روزانه 1 ساعت و کمتر از شبکه‌های اجتماعی داخلی استفاده می‌کنند. 18 درصد کاربران اینترنت اصلا از شبکه‌های اجتماعی داخلی استفاده نمی‌کنند. میانگین استفاده روزانه کاربران از شبکه‌های اجتماعی خارجی 1 ساعت و 37 دقیقه است.

در نمودار زیر نسبت استفاده‌کنندگان هر یک از شبکه‌های اجتماعی خارجی و داخلی بر حسب کاربران اینترنت و افراد بالای 15 سال،قابل مشاهده است:

در مجموع بررسی میزان استفاده کاربران از شبکه‌های اجتماعی داخلی و خارجی حاکی از این است که 55.9 درصد هم از شبکه‌های اجتماعی داخلی و هم از شبکه‌های اجتماعی خارجی استفاده می‌کنند. 15.6 درصد کاربران اینترنت فقط از شبکه‌های اجتماعی خارجی، 24 درصد فقط از شبکه‌های اجتماعی داخلی استفاده می‌کنند.

درخصوص قطعی اینترنت بین‌الملل در دوران جنگ 47.1 درصد از کاربران گفته‌اند که قطعی اینترنت اصلا موجب عصبانیت آن‌ها نمی‌شد، یا به میزان کمی آن‌ها را عصبانی می‌کرد. 46.1 درصد کاربران را به میزان زیاد و خیلی زیادی عصبانی می‌کرد. از سوی دیگر، 63.7 درصد کاربران بازگشایی مجدد اینترنت بین الملل پس جنگ اخیر را تصمیم بسیار درستی می‌دانند. 38.8 درصد کاربران برقراری ارتباط با دوستان و خانواده و 33.6 درصد سرگرمی و موسیقی، تماشای فیلم و کلیپ، طنز و ... و 29.6 درصد کار و درآمدزایی را از جمله مواردی در زندگی خود دانسته‌اند که اگر اینترنت بین الملل وصل نمی‌شد با مشکل مواجه می‌شدند. همچنین 39.2 کاربران اظهار کرده‌اند که در صورت قطعی اینترنت اخبار را معمولا از صدا و سیما 21.3 درصد از طریق شبکه‌های اجتماعی داخلی مانند بله و ایتا، 14.5 درصد از طریق شبکه‌های ماهواره‌ای پیگیری می‌کنند.

در بخشی دیگر از نظرسنجی دیدگاه کاربران در خصوص فیلترشکن و میزان استفاده از آن‌ مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که رفع فیلتر شبکه‌های اجتماعی برای 40.3 درصد کاربران اصلا اهمیتی ندارد و یا اهمیت آن کم است. برای 51.8 درصد کاربران رفع فیلتر شبکه‌های اجتماعی به میزان زیاد و خیلی زیادی مهم است. در خصوص اولویت‌بندی‌ شبکه‌های اجتماعی جهت رفع فیلترینگ، 47.8 درصد کاربران اینستاگرام، 20.9 درصد تلگرام و 8.4 درصد یوتیوب را به ترتیب به عنوان اولویت‌های رفع فیلترینگ اعلام کرده‌اند. 74.4 درصد کاربران اینترنت از فیلترشکن استفاده می‌کنند. 66.7 درصد از فیلترشکن رایگان استفاده می‌کنند. 66.7 درصد از فیلترشکن رایگان استفاده می‌کنند.

    در بحث سیاست‌گذاری در حوزه اینترنت و شبکه‌های اجتماعی نیز دیدگاه کاربران مورد بررسی قرار گرفته است. 72.3 درصد از کاربران اینترنت اصلا از سرعت اینترنت در ایران رضایت ندارند و یا به میزان کمی رضایت دارند. به این ترتیب 56.9 درصد از کاربران اینترنت بیان کرده‌اند اگر بخواهند برای اینترنت و شبکه‌های اجتماعی سیاست‌گذاری کنند، اولویت اول آنها افزایش سرعت اینترنت خواهد بود. 61.1 درصد از کاربران اینترنت با دسترسی آزاد و بدون فیلتر برخی مقامات و مسئولان به اینترنت مخالف و 24.6 درصد با آن‌‌ به اینترنت موافق بوده‌اند.

حوزه اقتصاد دیجیتال از دیگر موضوعات مورد بررسی در این نظرسنجی بوده است. براساس یافته‌ها، 43.5 درصد از کاربران اینترنت گفته‌اند درآمد و معیشت آنها اصلا به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی وابسته نیست. در مقابل معیشت 20.3 درصد کاربران اینترنت به میزان زیاد و خیلی زیاد به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی وابسته است. این میزان برای 9.3 درصد در حد متوسط و برای 25.8 درصد در حد کم بوده است. 58 درصد از کاربران اینترنت معتقدند کسب وکارهای اینترنتی سبب ایجاد فرصت‌های شغلی جدید در اقتصاد کشور می‌شود. همچنین 45 درصد تاثیر کسب و کارهای اینترنتی بر اقتصاد کشور را افزایش رفاه مردم و 30.2 درصد افزایش درآمد دولت می‌دانند. 19.2 درصد نیز به کاهش هزینه‌های دولت و 17.1 درصد به کاهش فرصت‌های شغلی اشاره کرده‌اند. بررسی انجام فعالیت‌هایی اینترنتی کاربران در یک سال گذشته نشان داد که  57.1 درصد از کاربران اینترنت در یک سال اخیر از طریق اینترنت، خرید آنلاین/ اینترنتی و 55.5 درصد از حمل و نقل آنلاین (اسنپ و تپسی) استفاده کرده‌اند. آموزش مجازی (37.9 درصد)، رزرو بلیط، هتل و بومگردی (17.9 درصد) و نظافت و تعمیرات (8.9 درصد) در مراتب بعدی قرار گرفته‌اند. به طورکلی، 27.6 درصد از کاربران اینترنت معتقد بودند برنامه‌هایی مثل اسنپ، تپسی، دیجی‌کالا، فیلیمو به میزان زیاد یا خیلی زیاد نیازهای روزانه آن‌ها را رفع می‌کنند.

در خصوص میزان آشنایی و استفاده کاربران اینترنت از هوش مصنوعی،  37.6 درصد آنها اصلاً با ابزارهای هوش مصنوعی آشنا نیستند. 25.4 درصد فقط اسم آن را شنیده‌اند. 29 درصد تا حدودی می توانند از آن استفاده کنند و 7.9 درصد به صورت تخصصی و حرفه‌ای از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. در میان تمام کاربرانی که در اینترنت از هوش مصنوعی کمک می‌گیرند 90.3 درصد از آنها از ابزار چت جی بی تی استفاده می‌کنند.  در میان تمام کاربرانی که در اینترنت از هوش مصنوعی کمک می‌گیرند، 51.1 درصد برای کسب اطلاعات عمومی، 44.1 درصد برای آموزش و مهارت آموزی، 38.7 درصد برای تدوین عکس و ویدئو و 30.5 درصد برای زبان و ترجمه از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند.